Түркістан облысында отандық тауар өндірушілерді қолдау және қазақстандық өнімдердің ішкі нарықтағы үлесін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасып келеді. Қазақстан Республикасы Премьер-министрі Олжас Бектеновтің тапсырмасына сәйкес өңірде жергілікті және отандық өндіріс өнімдерінің сауда орындарында кеңінен ұсынылуын қамтамасыз ету, олардың тұтынушылар үшін қолжетімділігін арттыру және ұлттық брендтердің бәсекеге қабілеттілігін күшейту мақсатында нақты шаралар қабылдануда.
Бұл бастама отандық кәсіпорындарды қолдап қана қоймай, ел экономикасының тұрақты дамуына, өндіріс көлемінің ұлғаюына, жаңа жұмыс орындарының ашылуына және халықтың сапалы әрі сенімді өнімдерге қол жеткізуіне мүмкіндік береді. Сондықтан өңірдегі ірі және шағын сауда желілерінде қазақстандық тауарлардың үлесін көбейтуге ерекше көңіл бөлініп отыр.
Аталған жұмыстар Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 27 наурыздағы №264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидаларына сәйкес жүзеге асырылуда. Құжатта сауда субъектілерінің отандық тауар өндірушілерді қолдау және қазақстандық өнімдердің қолжетімділігін қамтамасыз ету жөніндегі нақты міндеттері белгіленген.
Қағида талаптарына сәйкес, сауда орындары қазақстандық өнімдерді арнайы «Қазақстанда жасалған» деген белгісі бар маңдайшалармен ерекшелеуге міндетті. Сонымен қатар отандық өндірістегі тауарлар сатып алушыларға барынша қолайлы әрі көзге бірден түсетін орындарға, яғни көз деңгейіндегі сөрелерге орналастырылуы қажет. Бұл тәсіл тұтынушылардың қазақстандық өнімдерді оңай тауып, таңдауына мүмкіндік береді.
Сонымен бірге сауда объектілеріндегі азық-түлік және азық-түлік емес тауарларға арналған жалпы сауда алаңы мен сөрелердің кемінде 30 пайызы отандық өнімдерге бөлінуі тиіс. Бұл талап қазақстандық өндірушілердің өнімдерін нарыққа тиімді шығаруға және олардың бәсекелестік мүмкіндігін арттыруға бағытталған маңызды тетік болып саналады.
Ішкі сауда қағидаларына сәйкес, сауда желілері жоғары сұранысқа ие импорттық немесе танымал тауарлардың жанына «Қазақстанда жасалған» белгісі бар өнімдерді орналастыру арқылы кросс-сауда тәсілін қолдануға міндетті. Мұндай әдіс сатып алушылардың назарын отандық өнімдерге аударып, олардың сатылым көлемін арттыруға ықпал етеді.
Егер қазақстандық өндірушілер немесе олардың ресми жеткізушілері сауда желілеріне жазбаша өтініммен жүгінсе, дүкен әкімшілігі олар үшін қажетті сөре кеңістігін бөліп, өнімдерді белгіленген талаптарға сәйкес орналастыруы тиіс. Ал мұндай өтінімдер түспеген жағдайда, сауда субъектілері Отандық өндірушілердің бірыңғай тізіліміне енгізілген кәсіпорындардың өнімдерімен сөрелерді толықтыру бойынша жұмыстарды өз бастамасымен жүргізеді.
Түркістан облысында осы талаптарды іске асыру мақсатында ірі сауда желілерінде нақты жұмыстар қолға алынған. Бүгінде облыстағы супермаркеттер мен сауда орындарында қазақстандық өнімдер арнайы белгіленген сөрелерге қойылып, «Қазақстанда жасалған» логотиптерімен ерекшеленуде. Бұл өз кезегінде сатып алушыларға отандық өнімдерді жылдам анықтап, саналы таңдау жасауға мүмкіндік береді.
Әсіресе сүт өнімдері санатында отандық өндірушілердің тауарларына ерекше басымдық берілуде. Облыстағы Magnum сауда желісінің сөрелерінде қазақстандық кәсіпорындардың өнімдері арнайы брендтелген аймақтарда орналастырылған. Мұнда Natige, Эмир, Айс, Дони ЛТД, Майлыкент Сүт және Бурненский секілді отандық өндірушілердің ірімшік өнімдері кеңінен ұсынылып, тұтынушыларға қолжетімді етілген.
Аталған өнімдер арнайы белгіленген сөрелерге қойылып, олардың жанында «Қазақстанда жасалған» ақпараттық белгілері орналастырылған. Бұл сатып алушылардың назарын отандық өнімдерге аударып қана қоймай, қазақстандық брендтердің танымалдылығын арттыруға да ықпал етеді. Сонымен қатар мұндай тәсіл тұтынушыларға сапалы әрі жергілікті өнімдерді таңдауды жеңілдетеді.
Мамандардың айтуынша, қазақстандық өнімдердің сауда орындарындағы үлесінің артуы жергілікті өндірушілердің өндіріс көлемін ұлғайтуға, өткізу нарығын кеңейтуге және кәсіпорындардың тұрақты жұмыс істеуіне оң әсер етеді. Бұл өз кезегінде өңір экономикасының дамуына, жаңа инвестициялық жобалардың жүзеге асуына және ауыл шаруашылығы мен қайта өңдеу өнеркәсібінің әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары Түркістан облысында азық-түлік өндірісі қарқынды дамып келеді. Өңірде сүт, ет, кондитерлік өнімдер, өсімдік майы, көкөніс консервілері мен басқа да тауар түрлерін өндіретін кәсіпорындар саны артып, олардың өнімдері республиканың әртүрлі аймақтарына жөнелтілуде. Сондықтан жергілікті өндірушілердің өнімдерін ішкі нарықта кеңінен насихаттау мен сауда орындарында басымдықпен орналастыру маңызды міндеттердің бірі болып отыр.
Жалпы, Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан бұл шаралар отандық өндірушілерді жан-жақты қолдауға, ұлттық брендтердің беделін арттыруға және халық арасында қазақстандық өнімдерге деген сенімді күшейтуге бағытталған. Сонымен қатар мұндай бастамалар ел экономикасының тұрақты дамуына, импортқа тәуелділікті төмендетуге және қазақстандық кәсіпкерлердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға елеулі үлес қосады. Отандық өнімдерге басымдық беру – жергілікті өндірісті қолдаудың ғана емес, ұлттық экономиканы нығайтудың маңызды тетіктерінің бірі.